🇬🇧 Bài viết này cũng có bản tiếng Anh: Mobile Concepts

Thiết bị di động và máy chủ web

1. Viễn thông là gì?

Viễn thông là việc trao đổi thông tin ở khoảng cách xa bằng các phương tiện điện tử. Một mạch viễn thông hoàn chỉnh gồm hai trạm, mỗi trạm có một bộ phát và một bộ thu. Bộ phát và bộ thu tại mỗi trạm có thể được tích hợp thành một thiết bị gọi là bộ thu phát (transceiver). Môi trường truyền tín hiệu có thể là dây dẫn điện hoặc cáp đồng, cáp quang hoặc trường điện từ. Việc truyền và nhận dữ liệu trong không gian tự do bằng trường điện từ được gọi là không dây (wireless).

2. Một số lĩnh vực hoạt động của viễn thông

  • Dịch vụ thoại (cố định, di động, v.v.), dịch vụ truyền dữ liệu (ví dụ ADSL), Video Conference, TV Internet, hạ tầng mạng viễn thông cho dịch vụ Internet băng thông rộng, vệ tinh, các sản phẩm/dịch vụ viễn thông, Internet khác
  • Dịch vụ giá trị gia tăng trên mạng Internet, điện thoại di động
  • Dịch vụ tin nhắn, dữ liệu, thông tin giải trí trên mạng điện thoại di động
  • Cung cấp trò chơi trực tuyến trên mạng Internet, điện thoại di động
  • Buôn bán thiết bị viễn thông và Internet

3. Một số khái niệm liên quan khác

  • Thông tin di động (Mobile communication): truyền thông không dây dùng sóng vô tuyến, cho phép người dùng gọi điện, nhắn tin và truy cập dữ liệu khi di chuyển.
  • Mạng di động tế bào (Cellular network): mạng được chia thành các vùng gọi là cell, mỗi cell do một trạm gốc phục vụ. Các cell lân cận dùng tần số khác nhau để có thể tái sử dụng tần số ở nơi khác.
  • Trạm gốc (BTS / NodeB / eNodeB / gNodeB): thiết bị cùng anten kết nối thiết bị di động với mạng lõi (2G: BTS, 3G: NodeB, 4G: eNodeB, 5G: gNodeB).
  • Các thế hệ mạng di động (1G đến 5G): 1G thoại analog; 2G thoại số và SMS (GSM); 3G Internet di động (UMTS/HSPA); 4G băng thông rộng tốc độ cao (LTE); 5G tốc độ rất cao, độ trễ thấp, kết nối số lượng lớn thiết bị.
  • SIM (Subscriber Identity Module): thẻ (hoặc eSIM) định danh thuê bao và lưu thông tin xác thực với nhà mạng.
  • Chuyển vùng (Roaming): sử dụng dịch vụ di động trên mạng của nhà mạng khác, thường ở vùng hoặc quốc gia khác.
  • Chuyển giao (Handover): chuyển cuộc gọi hoặc phiên dữ liệu đang diễn ra từ cell này sang cell khác mà không bị gián đoạn khi người dùng di chuyển.
  • Phổ tần / băng tần (Spectrum): dải tần số vô tuyến được cấp phép cho nhà mạng để cung cấp dịch vụ.
  • Băng thông, thông lượng và độ trễ (Bandwidth, Throughput, Latency): băng thông là dung lượng tối đa của đường truyền; thông lượng là tốc độ dữ liệu thực tế đạt được; độ trễ là thời gian trễ của dữ liệu từ nơi gửi đến nơi nhận.
  • SMS / MMS: tin nhắn văn bản ngắn / tin nhắn đa phương tiện (hình ảnh, âm thanh, video) qua mạng di động.
  • VAS (Dịch vụ giá trị gia tăng): các dịch vụ bổ sung ngoài thoại và dữ liệu cơ bản, như nhạc chờ, tin tức qua SMS, thanh toán di động, giải trí.
  • VoIP / VoLTE: thoại qua mạng IP / cuộc gọi thoại qua mạng 4G LTE.
  • OTT (Over-The-Top): dịch vụ cung cấp qua Internet mà không cần nhà mạng trực tiếp tham gia, như Zalo, WhatsApp, YouTube, Netflix.
  • MVNO (Nhà mạng di động ảo): nhà cung cấp dịch vụ di động dựa trên hạ tầng mạng của nhà mạng khác.
  • Ứng dụng di động (Mobile application): phần mềm chạy trên thiết bị di động. Các dạng chính: native (iOS/Android), web app (chạy trên trình duyệt) và hybrid (công nghệ web đóng gói trong vỏ native).
  • IoT (Internet vạn vật): các thiết bị vật lý và cảm biến kết nối Internet, thường thông qua mạng di động.

4. Các bài viết khác liên quan tới lĩnh vực di động